Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Chicago Austan Goolsbee cảnh báo việc lạm phát duy trì cao hơn mục tiêu 2% trong thời gian dài có thể trở thành rủi ro đối với nền kinh tế. Theo ông, Fed có thể cần cân nhắc phản ứng đối với những cú sốc nguồn cung nếu các tác động này không còn mang tính tạm thời.
Phát biểu của ông Goolsbee được đưa ra trong bối cảnh giới hoạch định chính sách Mỹ tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá cả, thị trường lao động và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến lộ trình lãi suất của Fed.
Lạm phát vượt mục tiêu trong thời gian dài là rủi ro
Theo ông Goolsbee, việc lạm phát Mỹ duy trì trên mức mục tiêu 2% của Fed trong khoảng 5 năm rưỡi là một tình trạng đáng lo ngại. Ông sử dụng cụm từ “đùa với lửa” để mô tả rủi ro khi áp lực giá kéo dài quá lâu.
Mục tiêu lạm phát 2% là một trong những cơ sở quan trọng để Fed xây dựng chính sách tiền tệ. Khi lạm phát cao hơn mục tiêu trong thời gian dài, kỳ vọng của người dân và doanh nghiệp về mặt bằng giá trong tương lai có thể thay đổi. Điều này khiến việc đưa lạm phát trở lại mức mục tiêu trở nên khó khăn hơn.
Ông Goolsbee cho rằng trước khi Fed có thể tính đến việc giảm lãi suất, cần xuất hiện thêm bằng chứng cho thấy lạm phát đang thực sự giảm và những yếu tố được kỳ vọng chỉ mang tính tạm thời đang dần biến mất. Điều này cho thấy diễn biến lạm phát tiếp tục là một trong những yếu tố quan trọng đối với quyết định chính sách của ngân hàng trung ương Mỹ.
Fed có thể phải phản ứng với cú sốc nguồn cung kéo dài
Một vấn đề đáng chú ý trong phát biểu của ông Goolsbee là quan điểm về các cú sốc từ phía nguồn cung. Trong nhiều trường hợp, ngân hàng trung ương có xu hướng không phản ứng quá mạnh với những cú sốc nguồn cung mang tính ngắn hạn, bởi chính sách tiền tệ không thể trực tiếp giải quyết các vấn đề liên quan đến sản xuất, năng lượng hoặc chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, ông Goolsbee cho rằng cách tiếp cận này cần được xem xét lại nếu những cú sốc nguồn cung kéo dài và bắt đầu tạo ra tác động rộng hơn đến lạm phát.
Đối với nền kinh tế Mỹ, giá năng lượng là một trong những yếu tố có thể tạo ra áp lực lên mặt bằng giá. Ông Goolsbee nhận định giá dầu có thể giảm tương đối nhanh, nhưng những vấn đề liên quan đến việc đưa các nhà máy lọc dầu trở lại hoạt động có thể phức tạp hơn.
Nếu các cú sốc nguồn cung kéo dài, áp lực giá có nguy cơ lan sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ khác. Khi đó, Fed có thể phải cân nhắc giữa việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát.
Triển vọng lãi suất vẫn phụ thuộc vào dữ liệu
Ông Goolsbee cho biết bản thân thuộc nhóm các nhà hoạch định chính sách có quan điểm tương đối lạc quan về triển vọng lãi suất. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa Fed có thể nhanh chóng chuyển sang chính sách nới lỏng.
Theo quan điểm được ông đưa ra, Fed cần có thêm bằng chứng cho thấy lạm phát đang quay trở lại quỹ đạo phù hợp với mục tiêu trước khi xem xét giảm lãi suất. Điều này khiến các dữ liệu kinh tế trong thời gian tới, đặc biệt là chỉ số giá và các chỉ báo về hoạt động kinh tế, tiếp tục có vai trò quan trọng.
Trước đó, lạm phát được kỳ vọng có thể tiến gần hơn tới mục tiêu 2% trong những năm trước, nhưng quá trình này đã chững lại. Diễn biến mới khiến các quan chức Fed phải cân nhắc kỹ hơn về tốc độ điều chỉnh chính sách tiền tệ.
AI và thâm hụt ngân sách cũng là những yếu tố đáng chú ý
Bên cạnh vấn đề lạm phát và nguồn cung, ông Goolsbee cũng đề cập đến một số rủi ro khác đối với nền kinh tế Mỹ.
Một trong số đó là kỳ vọng về mức tăng năng suất trong tương lai nhờ trí tuệ nhân tạo (AI). Nếu đầu tư và kỳ vọng liên quan đến AI thúc đẩy hoạt động kinh tế quá mạnh trong thời gian ngắn, nền kinh tế có thể đối mặt với nguy cơ tăng trưởng nóng hơn dự kiến.
Thâm hụt ngân sách lớn cũng được ông Goolsbee đề cập như một yếu tố có thể tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Khi chi tiêu tài khóa duy trì ở mức cao, nhu cầu trong nền kinh tế có thể được hỗ trợ, đồng thời tạo thêm áp lực đối với nguồn lực và mặt bằng giá.
Những yếu tố này khiến triển vọng lạm phát không chỉ phụ thuộc vào chính sách tiền tệ mà còn liên quan đến chính sách tài khóa, năng suất và các biến động từ phía nguồn cung.
Lạm phát Mỹ tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường tài chính
Diễn biến lạm phát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thị trường tài chính bởi chính sách lãi suất của Fed có thể tác động đến đồng USD, lợi suất trái phiếu, chứng khoán và nhiều loại tài sản khác.
Nếu lạm phát tiếp tục ở mức cao, Fed có thể cần duy trì chính sách tiền tệ thận trọng hơn trong thời gian dài. Ngược lại, nếu áp lực giá giảm rõ rệt, dư địa để ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách sẽ được cải thiện.
Đối với nhà đầu tư, phát biểu của ông Goolsbee cho thấy quá trình đưa lạm phát Mỹ trở lại mục tiêu 2% vẫn là một vấn đề cần theo dõi. Các dữ liệu mới về lạm phát, việc làm, tăng trưởng kinh tế và giá năng lượng sẽ tiếp tục là cơ sở quan trọng để thị trường đánh giá hướng đi của lãi suất Fed trong thời gian tới.
