Người Nghệ An quanh năm giữ suối, một ngày đẹp trời cả làng xuống bắt cá mát đặc sản đông như trẩy hội.

Rate this post

Đây là thành quả của người dân sau bao ngày chung tay bảo vệ loài cá quý trước nguy cơ tuyệt chủng.

Đặc sản tây nguyên

Những ngày trước Tết, người dân xã biên giới Tam Hợp (huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An) nô nức xuống suối bắt cá mát.

Tại bản Sốp Nặm, chỉ sau vài giờ, hơn 20 người đã bắt được khoảng 2 tạ cá mát. Đây là thành quả của bà con sau một ngày dài chung sức bảo vệ đàn cá mát. 2 tạ cá này sau đó được chia đều cho 84 hộ dân trong thôn để chuẩn bị đón Tết.

Đối với dân tộc Thái, món cá kho là một trong những món ăn không thể thiếu trên bàn thờ tổ tiên ngày Tết.

“Đây là lần thứ 4 trong năm nay, bản Xốp Nặm tổ chức lễ hội cầu ngư. Những lần trước đều là ngày lễ, hoặc đánh bắt để bán lấy tiền làm thêm của bản”, một cán bộ xã Tam Hợp cho biết. Dù được phép đánh bắt cá trong vùng cấm này nhưng người dân Sốp Nặm chỉ đánh bắt được những con cá lớn.

Người dân xuống suối bắt cá mát chuẩn bị đón Tết Nguyên đán ở xã Tam Hợp (huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An).

“Kể từ khi có quy ước cấm đánh bắt ở một số khu vực, loài cá này sinh sôi nảy nở. Trước đây, đi giăng lưới đánh cá cả ngày cũng không bắt được con cá. Bây giờ, vào ban đêm, thậm chí chỉ cần soi đèn pin là có thể bắt tận tay ”, anh Kha Văn Trường, ở bản Xốp Nặm cho biết.

Cá mát là một trong những đặc sản của miền Tây Nghệ An, đặc biệt là vùng Tương Dương, Kỳ Sơn. Loài cá này thường sống ở các lạch, suối, thức ăn chủ yếu là rong rêu bám trên mặt đá.

Thịt cá mát, trắng, thơm, không tanh, lành và đầy đủ chất dinh dưỡng, xương cá rất cứng và ít xương, vị béo béo là nguồn thực phẩm bổ dưỡng được nhiều người ưa thích.

Vì nhu cầu lớn, giá cả đắt đỏ nên những năm trước, cá mát bị đánh bắt hết. Sách Đỏ Việt Nam năm 2007 thậm chí đã liệt loài cá này là Sẽ nguy cấp (VU) cần được bảo vệ ngay lập tức. Cá mát cũng là một trong 6 loài thủy sản cần được bảo tồn và phát triển theo Quyết định số 5529 / QĐ-UBND năm 2013.

Ở vùng đất Nghệ An này, người dân giữ suối quanh năm, một ngày đẹp trời cả làng xuống bắt cá đặc sản đông như trẩy hội - Ảnh 2.

Chỉ sau vài giờ, người dân đã bắt được khoảng 2 tạ cá mát. Ảnh: CARD

Cũng như nhiều xã vùng cao khác, những trường cá mát ở suối, lạch ở xã Tam Hợp bị tận diệt một cách không thương tiếc. Từ kích điện, nổ mìn, đến sử dụng các mắt lưới nhỏ. Ngoài ra, đồng bào vùng cao còn có một kiểu đánh bắt hủy diệt khác, đó là họ ngăn dòng suối, sau đó dùng lá cây vẩy xuống lòng suối.

Nhựa từ lá của loại cây này sẽ khiến cá bị cay mắt, chóng mặt và ngay lập tức nổi lên mặt nước. Cứ như vậy, người dân chỉ việc dùng tay là có thể bắt được các loại cá.

Trước tình trạng cá mát đang dần cạn kiệt, năm 2018, chính quyền xã Tam Hợp sau nhiều cuộc họp đã quyết định bảo vệ cá mát. “Sau khi xây dựng đề án, chúng tôi đã đưa xuống từng cuộc họp dân và được người dân phản hồi rất tốt. Sau đó chúng tôi yêu cầu người dân ký cam kết thực hiện theo đúng phong tục ”, bà Kha Thị Hà – cán bộ xã Tam Hợp cho biết.

Ở vùng đất Nghệ An này, người dân đắp suối quanh năm, một ngày đẹp trời cả làng xuống bắt cá đặc sản đông như trẩy hội - Ảnh 3.

Đây là thành quả sau chuỗi ngày chung tay bảo vệ loài cá quý. Ảnh: CARD

Theo đó, xã Tam Hợp thống kê nhiều khe, suối nơi cá mát thường sinh sống để cấm khai thác thủy sản dưới mọi hình thức, kể cả câu cá. Tại các con suối này, biển báo cấm được trồng dày đặc. Ngoài ra, xã còn lắp đặt 6 camera để theo dõi.

Đối với những đoạn suối, lạch còn lại, người dân trong xã được phép đánh bắt, nhưng việc đánh bắt cạn kiệt như sử dụng hóa chất độc, chất nổ, xung điện và các phương pháp hủy diệt khác đã giết chết nhiều loài. hải sản như sử dụng lá cây bị cấm.

Ngoài ra, người dân ngoài địa bàn xã vào xã Tam Hợp đánh bắt cá dưới mọi hình thức sẽ bị trục xuất khỏi địa bàn. Trường hợp khai thác thủy sản trái với quy ước, hương ước như sử dụng kích điện, chất nổ, ngoài hình phạt còn bị tịch thu dụng cụ.

Người đi đánh cá, đánh cá, xẻng, đánh lưới trong khu vực cấm sẽ bị phạt lần đầu từ 700.000 – 1.000.000 đồng; Lần thứ hai sẽ bị phạt 2.000.000 đồng.

Để phát hiện các đối tượng vi phạm, ngoài hệ thống camera giám sát đã được lắp đặt, chính quyền xã Tam Hợp còn thành lập các tổ bảo vệ ở từng thôn. Các nhóm này thường xuyên tuần tra, giám sát dọc theo các lạch, suối.

“Ngoài ra, quy định này cũng được người dân đón nhận nên thường phản ánh kịp thời khi thấy vi phạm”, ông Lê Hồng Thái – Bí thư Đảng ủy xã Tam Hợp cho biết.

Ở vùng đất Nghệ An này, người dân giữ suối quanh năm, một ngày đẹp trời cả làng xuống bắt cá đặc sản đông như trẩy hội - Ảnh 4.

Cá mát sinh sản nhanh chóng sau khi được bảo vệ. Ảnh: CARD

Mọi người được hưởng lợi

Chỉ sau một thời gian ngắn đưa việc bảo vệ cá mát vào quy ước, các con suối, con lạch trên địa bàn xã Tam Hợp đã thay đổi rõ rệt. Nhận thấy việc bảo tồn mang lại hiệu quả, nhiều xã lân cận cũng bắt đầu tìm hiểu, trong đó có Tam Quang.

Xã này cũng gần giống bê nguyên Hương từ xã Tam Hợp về xin bảo hộ cá mát ở thôn Tùng Hương, Tân Hương. Bà Kha Thị Hiền – Chủ tịch UBND xã Tam Quang cho biết, trước đây, Khe Thơi là một trong những khe có nhiều cá mát sinh sống.

Ngoài ra, cá mát ở Khe Thơi được đánh giá là ngon và sạch, vì dọc hai bên khe và thượng nguồn không có người sinh sống. Tuy nhiên, khoảng 15 năm trở lại đây, cá ở khe này cạn dần vì bị đánh bắt quá mức.

Xã Tam Quang sau đó ra quyết định cấm khai thác thủy sản dưới mọi hình thức với khoảng 5 km Khe Thơi, đoạn qua thôn Tùng Hương và Tân Hương. Ngoài ra, các đoạn, suối còn lại cũng bị nghiêm cấm đánh bắt bằng các hình thức tuyệt chủng khác. Việc giám sát được thực hiện nghiêm túc.

“Loài cá này sinh sản rất nhanh. Dự án bảo tồn mới được triển khai hơn một năm nhưng hiệu quả đã rất rõ ràng. Vừa rồi, chúng tôi cho người bắt thử, chỉ dùng tay không mà chỉ nửa tiếng đồng hồ là đã câu được vài tạ cá ”, bà Hiền tự hào nói.

Ở vùng đất Nghệ An này, người dân giữ suối quanh năm, một ngày đẹp trời cả làng xuống bắt cá đặc sản đông như trẩy hội - Ảnh 5.

Xã Tam Hợp cũng lắp đặt 6 camera để bảo vệ mát cá. Ảnh: CARD

Nhờ có biện pháp bảo vệ hiệu quả nên ngày càng nhiều cá từ vùng không được bơi sang vùng khác nên người dân cũng đánh bắt nhiều hơn trước. Trong khi trước đây, mỗi cân cá mát có khi lên đến 500.000 đồng mà vẫn không mua được thì nay, cá mát đã được bày bán khắp chợ, ven đường.

Trước đây, cũng vì khan hiếm cá mát, nhiều nhà hàng thậm chí đã sử dụng các loại cá khác để lừa thực khách. Tuy nhiên, hiện nay cá mát chỉ ở mức giá 200.000 – 350.000 đồng.

Cũng theo Chủ tịch UBND xã Tam Quang, theo quy định của hương ước, hàng năm, vào dịp Tết Nguyên đán, UBND xã sẽ phối hợp với 2 thôn Tùng Hương và Tân Hương tổ chức đánh bắt cá. lễ hội chia để người dân đón Tết theo phong tục, tập quán.

Ngoài ra, trường hợp đặc biệt quan trọng cần sử dụng nguồn cá để giải quyết nhiệm vụ công việc thì có văn bản trình UBND cấp xã xem xét.

Ở vùng đất Nghệ An này, người dân giữ suối quanh năm, một ngày đẹp trời cả làng xuống bắt cá đặc sản đông như trẩy hội - Ảnh 6.

Mọi người chia nhau cá để cúng Tết. Ảnh: CARD

Trao đổi về vấn đề này, ông Lò Khăm Kha – Trưởng phòng NN & PTNT huyện Tương Dương cho biết, việc bảo tồn loài cá mát hương rất hiệu quả. Vì vậy, đến nay hầu hết các xã vùng có lạch, suối đều học hỏi xã Tam Hợp để làm theo.

“Sắp tới, chúng tôi sẽ làm việc với các xã này để hướng dẫn xã có kế hoạch cho người dân thu hoạch cá một cách bài bản, khoa học chứ không thể cấm mãi được. Phải làm gì đó có lợi cho người dân thì họ mới hưởng ứng ”, ông Kha nói.

Trong khi đó, ông Lò Văn Lý – Trưởng phòng NN & PTNT huyện Con Cuông cho biết, đến nay trên địa bàn huyện đã có 3 xã đưa việc bảo vệ cá mát vào quy ước, bước đầu cho thấy nhiều kết quả khả quan. .

Written by 

Leave a Reply

Your email address will not be published.